pl en
pl
Controversies of Genetic Engineering and Medical Biotechnology: Brave New World or Real Promise?
Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Zajęcia Ogólnouczelniane w języku angielskim
Ścieżka
-
Jednostka organizacyjna
Zajęcia ogólnouczelniane
Poziom kształcenia
dowolny poziom
Forma studiów
studia stacjonarne
Profil studiów
ogólnoakademicki
Obligatoryjność
fakultatywny
Cykl kształcenia
2025/26
Rok realizacji
Kod przedmiotu
ZOOENS.D200000.18115.25
Języki wykładowe
angielski
Dyscypliny
Biotechnologia
Klasyfikacja ISCED
0512 Biochemia
Kod USOS
ZO-131
Koordynator przedmiotu
Józef Dulak
Prowadzący zajęcia
Józef Dulak
Okres
Semestr letni
Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się
egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
wykład w formie kształcenia na odległość: 30, w tym:
  • Zajęcia asynchroniczne: 30
Liczba punktów ECTS
2.0

Cele kształcenia dla przedmiotu

C1 Celem kursu jest przedstawienie fascynujących aspektów inżynierii genetycznej w biotechnologii medycznej, które przyciągają uwagę wielu, nie tylko specjalistów. Udział w tym kursie poszerzy wiedzę studentów na temat wiodących aspektów biotechnologii, która staje się nauką XXI wieku. Każdy wykład rozpocznie się krótkim wprowadzeniem do metod inżynierii genetycznej, w sposób zrozumiały również dla osób niebędących specjalistami. Kurs będzie dotyczył zarówno naukowych, jak i technologicznych aspektów omawianych problemów, ale będzie ściśle rozpatrywany w świetle kwestii społecznych i etyki naukowej. Poznanie problemów pozwoli studentom dostrzec interdyscyplinarny charakter współczesnej biologii i pozwoli im lepiej zrozumieć zagadnienia coraz częściej poruszane w wiadomościach różnych mediów, ale niestety często przedstawiane w formie szumu informacyjnego lub z katastroficznym podejściem, które są nieuzasadnione. Po każdym wykładzie studenci będą proszeni o przesłanie pytań, które zostaną ostatecznie omówione w ostatniej części kursu. Planuje się, że w zależności od zadanych pytań koordynator zaprosi innych specjalistów, w tym biotechnologów, lekarzy, prawników, etyków i dziennikarzy do zorganizowania dyskusji panelowej, podczas której kompleksowo omówione zostaną zagadnienia poruszane przez studentów.

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod Efekty w zakresie Kierunkowe efekty uczenia się Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1 podstawowe zagadnienia biologii molekularnej, genetyki, embriologii i rozwoju człowieka; egzamin pisemny
W2 zasady prowadzenia badań naukowych w zakresie inżynierii genetycznej; egzamin pisemny
W3 najważniejsze metody badawcze i terapeutyczne z zakresu biotechnologii medycznej; egzamin pisemny
W4 interdyscyplinarny charakter współczesnej biologii. egzamin pisemny
Umiejętności – Student potrafi:
U1 analizować publikacje popularnonaukowe odnoszące się do badań z zakresu biologii molekularnej, inżynierii genetycznej, w tym w szczególności biotechnologii medycznej; egzamin pisemny
U2 krytycznie ocenić wartość merytoryczną prezentacji popularnonaukowych z zakresu biologii molekularnej; egzamin pisemny
U3 krytycznie ocenić możliwości współczesnej nauki w zakresie możliwości modyfikacji genetycznych organizmów. egzamin pisemny
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1 prowadzenia dyskusji na temat możliwości i ograniczeń badań naukowych w zakresie inżynierii genetycznej; egzamin pisemny
K2 rozróżnienia prawdy od fałszu ("fake newsów”) w zakresie możliwości i konsekwencji modyfikacji genetycznych organizmów, w szczególności człowieka; egzamin pisemny
K3 podejmowania racjonalnych decyzji w zakresie wyboru sposobów zapobiegania chorobom poprzez np. zastosowanie szczepień ochronnych; egzamin pisemny
K4 rozpoznania nieuprawnionych ofert, sugerujących szerokie zastosowania terapeutyczne z zakresu biotechnologii medycznej (w szczególności zabiegów komórkowych nazywanych „terapiami komórkami macierzystymi”. egzamin pisemny

Bilans punktów ECTS

Forma aktywności studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć
wykład w formie kształcenia na odległość 30
przygotowanie do testu zaliczeniowego 30
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
60
ECTS
2.0

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp. Treści programowe Efekty uczenia się dla przedmiotu
1.

Wprowadzenie do podstawowych zasad i metod biologii komórki, biologii molekularnej, embriologii i inżynierii genetycznej.


Wykład omówi podstawowe zasady oraz narzędzia wykorzystywane w badaniach naukowych i terapii. Omówione zostaną również modele zwierzęce chorób człowieka.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2
2.

„Sztuczne” ludzkie zarodki: marzenie, model czy rzeczywistość?


W czasie wykładu zostaną przedstawione molekularne mechanizmy zapłodnienia i wczesnego rozwoju zarodka ludzkiego. Omówione zostaną metody zapłodnienia in vitro. Zaprezentowane zostaną podstawowe informacje o komórkach pluripotencjalnych oraz najnowsze badania nad tworzeniem „sztucznych” ludzkich zarodków z komórek pluripotencjalnych.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2
3.

Czy każda  wiedza jest błogosławieństwem? Potencjał i ograniczenia diagnostyki genetycznej.


Podczas wykładu zostaną przedstawione zasady diagnostyki molekularnej: od diagnostyki przedimplantacyjnej, przez diagnostykę prenatalną, aż po diagnostykę po narodzinach. Omówione zostaną możliwości, ograniczenia oraz konsekwencje terapeutyczne wynikające z diagnostyki genetycznej.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2
4.

Terapia genowa – zasady i główne zastosowania.


Wykład przedstawi metody terapii genowej oraz ich potencjał leczenia chorób na różnych etapach życia człowieka – od terapii wewnątrzmacicznej, przez terapię noworodków i dzieci, aż po leczenie dorosłych. Omówione zostaną również zasady prowadzenia badań klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem terapii genetycznych.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K4
5.

Edycja genów i projektowanie dzieci: modyfikacja ludzkiego genomu.


Przedstawione zostaną zasady technologii edycji genów opartych na CRISPR/Cas9 oraz ich potencjał terapeutyczny. Następnie odbędzie się krytyczna dyskusja na temat nieterapeutycznych zastosowań tych technologii.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
6.

Etyczne aspekty innowacyjnych terapii – czy zawsze są wystarczająco uzasadnione i sprawdzone?


Wykład poświęcony będzie dylematom etycznym związanym z rozwojem terapii rzadkich chorób, w tym terapii N=1 (projektowanych indywidualnie dla jednego pacjenta). Omówione zostaną także społeczne i psychologiczne aspekty wprowadzania takich terapii.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
7.

Klonowanie i zwierzęta transgeniczne – przekraczanie granic wiedzy czy naruszanie praw zwierząt?


Omówione zostaną zasady klonowania z biologicznego punktu widzenia oraz jego zastosowania w badaniach naukowych. Przedyskutowana zostanie również etyczna zasadność klonowania ludzi.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
8.

Ludzkie organy na zamówienie: zwierzęta jako fabryki leków; ludzki mózg w probówce?


Wykład obejmie zasady transplantacji oraz ksenotransplantacji (wykorzystania narządów zwierzęcych do leczenia ludzi), zagrożenia z tym związane oraz podejścia ograniczające ryzyko, takie jak modyfikacje genetyczne i zwierzęta transgeniczne.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
9.

Nowe możliwości terapii z wykorzystaniem komórek macierzystych.


Omówione zostaną różne typy komórek macierzystych i ich zastosowania w terapiach komórkowych, ze szczególnym uwzględnieniem inżynierii genetycznej w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego i neurologicznych. Przedstawione zostaną również zagadnienia etyczne.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
10.

„Sztuczne” gamety i reprodukcja człowieka: czy mężczyzna może być matką, a kobieta ojcem?


Zostanie omówione zastosowanie komórek pluripotencjalnych do tworzenia ludzkich gamet. Czy dziecko może mieć dwóch biologicznych ojców lub dwie matki? Szczególny nacisk położony będzie na aspekty etyczne.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
11.

Pandemie i broń biologiczna – teorie spiskowe czy realne zagrożenie?


Wykład dotyczy modyfikacji mikroorganizmów za pomocą inżynierii genetycznej – zarówno dla celów dobroczynnych, jak i potencjalnie szkodliwych. Czy pandemie mogą być wynikiem celowej manipulacji genetycznej patogenów? Szczepienia ochronne oraz ich znaczenie. Omówiona zostanie również odpowiedzialność naukowców.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2
12.

Rośliny modyfikowane genetycznie: kolejna obietnica dla zdrowia?


Przedstawiona zostanie historia modyfikacji genetycznej roślin oraz ich zastosowanie w biotechnologii. Znaczenie GMO dla zdrowia ludzi i ograniczania problemów żywnościowych. Racjonalne podejście do GMO.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2
13.

Komórki macierzyste i fabryki mięsa – etyczna alternatywa dla steków i modnych butów?


Czy badania nad komórkami macierzystymi mogą rozwiązać dylematy etyczne związane z produkcją mięsa i skóry? 

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4
14.

Końcowa dyskusja – omówienie problemów zgłoszonych przez studentów po wykładach.


Studenci będą proszeni o zadawanie pytań po każdym wykładzie. Pytania zostaną przeanalizowane i omówione w ostatniej części kursu.

W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4

Informacje rozszerzone

Metody nauczania :

dyskusja, metody e-learningowe

Rodzaj zajęć Formy zaliczenia Warunki zaliczenia przedmiotu
wykład w formie kształcenia na odległość egzamin pisemny egzamin testowy - uzyskanie minimum 51% punktów

Literatura

Obowiązkowa
  1. Carmi, S., Greely, H.T., Mitchel, K.J. (2025). Embryo editing for disease is unsafe and unproven. Nature, 637: 554-–556.
  2. Jolly, H., Aartsma-Rus, A., Bertini, E., De Waele, L., Haberlova, J., Klein, A., Niks, E., & Servais, L. (2025). Gene therapy approval for Duchenne muscular dystrophy: a European perspective. Lancet, 2025, May 3; 405 (10489): 1572-–1573.
  3. Dulak J. Gene therapy. The legacy of Wacław Szybalski. Acta Biochim Pol. 2021 Aug 31;68 (3): 359-375. doi: 10.18388/abp.2020_5805.
  4. Dulak J, Pecyna M. Unproven cell interventions in Poland and the exploitation of European Union law on advanced therapy medicinal products. Stem Cell Reports 2023 Aug 8;18 (8): 1610-1620. doi: 10.1016/j.stemcr.2023.05.017. Epub 2023 Jun 29.
Dodatkowa
  1. 1 Hurlbut, J.B. (2025). Taking responsibility: Asilomar and its legacy., Science, 387: 468-–472.