
Informacje podstawowe
- Kierunek studiów
- Zajęcia Ogólnouczelniane w języku angielskim
- Ścieżka
- -
- Jednostka organizacyjna
- Zajęcia ogólnouczelniane
- Poziom kształcenia
- dowolny poziom
- Forma studiów
- studia stacjonarne
- Profil studiów
- ogólnoakademicki
- Obligatoryjność
- fakultatywny
- Cykl kształcenia
- 2025/26
- Rok realizacji
- Kod przedmiotu
- ZOOENS.D200000.18115.25
- Języki wykładowe
- angielski
- Dyscypliny
- Biotechnologia
- Klasyfikacja ISCED
- 0512 Biochemia
- Kod USOS
- ZO-131
|
Okres
Semestr letni
|
Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się
egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
wykład w formie kształcenia na odległość:
30, w tym:
|
Liczba punktów ECTS
2.0
|
Cele kształcenia dla przedmiotu
| C1 | Celem kursu jest przedstawienie fascynujących aspektów inżynierii genetycznej w biotechnologii medycznej, które przyciągają uwagę wielu, nie tylko specjalistów. Udział w tym kursie poszerzy wiedzę studentów na temat wiodących aspektów biotechnologii, która staje się nauką XXI wieku. Każdy wykład rozpocznie się krótkim wprowadzeniem do metod inżynierii genetycznej, w sposób zrozumiały również dla osób niebędących specjalistami. Kurs będzie dotyczył zarówno naukowych, jak i technologicznych aspektów omawianych problemów, ale będzie ściśle rozpatrywany w świetle kwestii społecznych i etyki naukowej. Poznanie problemów pozwoli studentom dostrzec interdyscyplinarny charakter współczesnej biologii i pozwoli im lepiej zrozumieć zagadnienia coraz częściej poruszane w wiadomościach różnych mediów, ale niestety często przedstawiane w formie szumu informacyjnego lub z katastroficznym podejściem, które są nieuzasadnione. Po każdym wykładzie studenci będą proszeni o przesłanie pytań, które zostaną ostatecznie omówione w ostatniej części kursu. Planuje się, że w zależności od zadanych pytań koordynator zaprosi innych specjalistów, w tym biotechnologów, lekarzy, prawników, etyków i dziennikarzy do zorganizowania dyskusji panelowej, podczas której kompleksowo omówione zostaną zagadnienia poruszane przez studentów. |
Efekty uczenia się dla przedmiotu
| Kod | Efekty w zakresie | Kierunkowe efekty uczenia się | Metody weryfikacji |
| Wiedzy – Student zna i rozumie: | |||
| W1 | podstawowe zagadnienia biologii molekularnej, genetyki, embriologii i rozwoju człowieka; | egzamin pisemny | |
| W2 | zasady prowadzenia badań naukowych w zakresie inżynierii genetycznej; | egzamin pisemny | |
| W3 | najważniejsze metody badawcze i terapeutyczne z zakresu biotechnologii medycznej; | egzamin pisemny | |
| W4 | interdyscyplinarny charakter współczesnej biologii. | egzamin pisemny | |
| Umiejętności – Student potrafi: | |||
| U1 | analizować publikacje popularnonaukowe odnoszące się do badań z zakresu biologii molekularnej, inżynierii genetycznej, w tym w szczególności biotechnologii medycznej; | egzamin pisemny | |
| U2 | krytycznie ocenić wartość merytoryczną prezentacji popularnonaukowych z zakresu biologii molekularnej; | egzamin pisemny | |
| U3 | krytycznie ocenić możliwości współczesnej nauki w zakresie możliwości modyfikacji genetycznych organizmów. | egzamin pisemny | |
| Kompetencji społecznych – Student jest gotów do: | |||
| K1 | prowadzenia dyskusji na temat możliwości i ograniczeń badań naukowych w zakresie inżynierii genetycznej; | egzamin pisemny | |
| K2 | rozróżnienia prawdy od fałszu ("fake newsów”) w zakresie możliwości i konsekwencji modyfikacji genetycznych organizmów, w szczególności człowieka; | egzamin pisemny | |
| K3 | podejmowania racjonalnych decyzji w zakresie wyboru sposobów zapobiegania chorobom poprzez np. zastosowanie szczepień ochronnych; | egzamin pisemny | |
| K4 | rozpoznania nieuprawnionych ofert, sugerujących szerokie zastosowania terapeutyczne z zakresu biotechnologii medycznej (w szczególności zabiegów komórkowych nazywanych „terapiami komórkami macierzystymi”. | egzamin pisemny | |
Bilans punktów ECTS
| Forma aktywności studenta | Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć | |
| wykład w formie kształcenia na odległość | 30 | |
| przygotowanie do testu zaliczeniowego | 30 | |
| Łączny nakład pracy studenta |
Liczba godzin
60
|
ECTS
2.0
|
* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut
Treści programowe
| Lp. | Treści programowe | Efekty uczenia się dla przedmiotu |
| 1. |
Wprowadzenie do podstawowych zasad i metod biologii komórki, biologii molekularnej, embriologii i inżynierii genetycznej. Wykład omówi podstawowe zasady oraz narzędzia wykorzystywane w badaniach naukowych i terapii. Omówione zostaną również modele zwierzęce chorób człowieka. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 2. |
„Sztuczne” ludzkie zarodki: marzenie, model czy rzeczywistość? W czasie wykładu zostaną przedstawione molekularne mechanizmy zapłodnienia i wczesnego rozwoju zarodka ludzkiego. Omówione zostaną metody zapłodnienia in vitro. Zaprezentowane zostaną podstawowe informacje o komórkach pluripotencjalnych oraz najnowsze badania nad tworzeniem „sztucznych” ludzkich zarodków z komórek pluripotencjalnych. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 3. |
Czy każda wiedza jest błogosławieństwem? Potencjał i ograniczenia diagnostyki genetycznej. Podczas wykładu zostaną przedstawione zasady diagnostyki molekularnej: od diagnostyki przedimplantacyjnej, przez diagnostykę prenatalną, aż po diagnostykę po narodzinach. Omówione zostaną możliwości, ograniczenia oraz konsekwencje terapeutyczne wynikające z diagnostyki genetycznej. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 4. |
Terapia genowa – zasady i główne zastosowania. Wykład przedstawi metody terapii genowej oraz ich potencjał leczenia chorób na różnych etapach życia człowieka – od terapii wewnątrzmacicznej, przez terapię noworodków i dzieci, aż po leczenie dorosłych. Omówione zostaną również zasady prowadzenia badań klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem terapii genetycznych. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K4 |
| 5. |
Edycja genów i projektowanie dzieci: modyfikacja ludzkiego genomu. Przedstawione zostaną zasady technologii edycji genów opartych na CRISPR/Cas9 oraz ich potencjał terapeutyczny. Następnie odbędzie się krytyczna dyskusja na temat nieterapeutycznych zastosowań tych technologii. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 6. |
Etyczne aspekty innowacyjnych terapii – czy zawsze są wystarczająco uzasadnione i sprawdzone? Wykład poświęcony będzie dylematom etycznym związanym z rozwojem terapii rzadkich chorób, w tym terapii N=1 (projektowanych indywidualnie dla jednego pacjenta). Omówione zostaną także społeczne i psychologiczne aspekty wprowadzania takich terapii. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 7. |
Klonowanie i zwierzęta transgeniczne – przekraczanie granic wiedzy czy naruszanie praw zwierząt? Omówione zostaną zasady klonowania z biologicznego punktu widzenia oraz jego zastosowania w badaniach naukowych. Przedyskutowana zostanie również etyczna zasadność klonowania ludzi. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 8. |
Ludzkie organy na zamówienie: zwierzęta jako fabryki leków; ludzki mózg w probówce? Wykład obejmie zasady transplantacji oraz ksenotransplantacji (wykorzystania narządów zwierzęcych do leczenia ludzi), zagrożenia z tym związane oraz podejścia ograniczające ryzyko, takie jak modyfikacje genetyczne i zwierzęta transgeniczne. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 9. |
Nowe możliwości terapii z wykorzystaniem komórek macierzystych. Omówione zostaną różne typy komórek macierzystych i ich zastosowania w terapiach komórkowych, ze szczególnym uwzględnieniem inżynierii genetycznej w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego i neurologicznych. Przedstawione zostaną również zagadnienia etyczne. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 10. |
„Sztuczne” gamety i reprodukcja człowieka: czy mężczyzna może być matką, a kobieta ojcem? Zostanie omówione zastosowanie komórek pluripotencjalnych do tworzenia ludzkich gamet. Czy dziecko może mieć dwóch biologicznych ojców lub dwie matki? Szczególny nacisk położony będzie na aspekty etyczne. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 11. |
Pandemie i broń biologiczna – teorie spiskowe czy realne zagrożenie? Wykład dotyczy modyfikacji mikroorganizmów za pomocą inżynierii genetycznej – zarówno dla celów dobroczynnych, jak i potencjalnie szkodliwych. Czy pandemie mogą być wynikiem celowej manipulacji genetycznej patogenów? Szczepienia ochronne oraz ich znaczenie. Omówiona zostanie również odpowiedzialność naukowców. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 12. |
Rośliny modyfikowane genetycznie: kolejna obietnica dla zdrowia? Przedstawiona zostanie historia modyfikacji genetycznej roślin oraz ich zastosowanie w biotechnologii. Znaczenie GMO dla zdrowia ludzi i ograniczania problemów żywnościowych. Racjonalne podejście do GMO. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 13. |
Komórki macierzyste i fabryki mięsa – etyczna alternatywa dla steków i modnych butów? Czy badania nad komórkami macierzystymi mogą rozwiązać dylematy etyczne związane z produkcją mięsa i skóry? |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
| 14. |
Końcowa dyskusja – omówienie problemów zgłoszonych przez studentów po wykładach. Studenci będą proszeni o zadawanie pytań po każdym wykładzie. Pytania zostaną przeanalizowane i omówione w ostatniej części kursu. |
W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 |
Informacje rozszerzone
Metody nauczania :
dyskusja, metody e-learningowe
| Rodzaj zajęć | Formy zaliczenia | Warunki zaliczenia przedmiotu |
|---|---|---|
| wykład w formie kształcenia na odległość | egzamin pisemny | egzamin testowy - uzyskanie minimum 51% punktów |
Literatura
Obowiązkowa- Carmi, S., Greely, H.T., Mitchel, K.J. (2025). Embryo editing for disease is unsafe and unproven. Nature, 637: 554-–556.
- Jolly, H., Aartsma-Rus, A., Bertini, E., De Waele, L., Haberlova, J., Klein, A., Niks, E., & Servais, L. (2025). Gene therapy approval for Duchenne muscular dystrophy: a European perspective. Lancet, 2025, May 3; 405 (10489): 1572-–1573.
- Dulak J. Gene therapy. The legacy of Wacław Szybalski. Acta Biochim Pol. 2021 Aug 31;68 (3): 359-375. doi: 10.18388/abp.2020_5805.
- Dulak J, Pecyna M. Unproven cell interventions in Poland and the exploitation of European Union law on advanced therapy medicinal products. Stem Cell Reports 2023 Aug 8;18 (8): 1610-1620. doi: 10.1016/j.stemcr.2023.05.017. Epub 2023 Jun 29.
- 1 Hurlbut, J.B. (2025). Taking responsibility: Asilomar and its legacy., Science, 387: 468-–472.