Jak zrozumieć własne myślenie?

Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów: Zajęcia Ogólnouczelniane w języku polskim
Ścieżka: -
Jednostka organizacyjna: Zajęcia ogólnouczelniane
Poziom kształcenia: dowolny poziom
Forma studiów: studia stacjonarne
Profil studiów: ogólnoakademicki
Obligatoryjność: fakultatywny

Cykl kształcenia: 2025/26
Rok realizacji
Kod przedmiotu: ZOOPLS.D200000.16233.25
Języki wykładowe: polski
Dyscypliny: Literaturoznawstwo
Klasyfikacja ISCED: 0220 Przedmioty humanistyczne (z wyłączeniem języków) nie określone dalej
Kod USOS: ZO-126

Koordynator przedmiotu

Anna Turczyn

Prowadzący zajęcia

Anna Turczyn

Okres

Semestr letni

Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się

zaliczenie na ocenę

Forma prowadzenia i godziny zajęć

konwersatorium w formie kształcenia na odległość: 30, w tym:

Zajęcia asynchroniczne: 30

Liczba punktów ECTS

2.0

Cele kształcenia dla przedmiotu

C1	Rozwinięcie umiejętności w zakresie samodzielnej analizy zjawisk kulturowych i społecznych oraz interpretacji tekstów, również o charakterze nieliterackim.
C2	Doskonalenie umiejętności badawczych wraz z opracowaniem wyników i wykorzystaniem wniosków w różnych formach pracy naukowej (prezentacja, esej, referat) i twórczej.
C3	Wyposażenie w specjalistyczną wiedzę z obszarów filozofii, psychoanalizy, kultury i literaturoznawstwa.

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod	Efekty w zakresie	Kierunkowe efekty uczenia się	Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1	ogólny podział teorii poznawczych i ich znaczenie oraz rozumie ich specyfikę w odniesieniu do własnych doświadczeń związanych z percepcją i zachowaniem;		zaliczenie na ocenę
W2	teoretyczne podstawy relacji łączących procesy poznawcze z różnymi nurtami współczesnej humanistyki (w szerokim znaczeniu) w zróżnicowanych środowiskach.		zaliczenie na ocenę
Umiejętności – Student potrafi:
U1	posługiwać się terminologią przedmiotową, stosując ją do interpretacji różnych wytworów kultury, nauki i mediów społecznościowych;		zaliczenie na ocenę
U2	krytycznie analizować i osadzać badane zjawiska w odpowiednim kontekście;		zaliczenie na ocenę
U3	sprawnie wykorzystywać własne umiejętności poznawcze do efektywnego rozwiązywania zagadnień i radzenia sobie w sytuacjach zarówno naukowych, jak i pozanaukowych.		zaliczenie na ocenę
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1	utrwalania zdobytych kompetencji naukowych (poprzez dyskusję i argumentację) oraz interpersonalnych w zakresie komunikacji;		zaliczenie na ocenę
K2	samodzielnej analizy myśli (rozumowanie) i emocji (odczucia) w różnych sytuacjach, zarówno w kontekście naukowym, jak i poza nim.		zaliczenie na ocenę

Bilans punktów ECTS

Forma aktywności studenta	Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć
konwersatorium w formie kształcenia na odległość	30
zbieranie informacji do zadanej pracy	10
rozwiązywanie zadań problemowych	10
studiowanie literatury wskazanej przez prowadzącego zajęcia	10

Łączny nakład pracy studenta	Liczba godzin 60	ECTS 2.0

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp.	Treści programowe	Efekty uczenia się dla przedmiotu
1.	Zapoznanie osób studenckich z podstawowymi pojęciami i koncepcjami oraz głównymi obszarami badawczymi związanymi z filozofią, nauką i humanistyką. Celem zajęć jest ukazanie wzajemnych relacji między tymi dziedzinami oraz wyznaczenie głównych pól zainteresowań, które będą omawiane w trakcie kursu. Istotnym elementem będzie omówienie dwóch zasadniczych postaw wobec rzeczywistości wraz z przedstawieniem właściwej im terminologii oraz ich kontekstu historycznego i znaczeniowego.	W1, U1, K1
2.	Zrozumienie roli języka i jego wpływu na porządkowanie myśli, formułowanie argumentów oraz budowanie narracji, które determinują sposoby postrzegania i interpretowania rzeczywistości. Istotnym zagadnieniem będzie rozróżnienie prawdy w sytuacji komunikacyjnej oraz prawdy logicznej, a także omówienie definicji prawdy jako idei i wartości absolutnej oraz jej rozumienia jako odpowiedzi na ludzkie potrzeby poznawcze i egzystencjalne.	W2, U1, U3, K1, K2
3.	Celem modułu jest rozwijanie umiejętności analizy, omawiania i interpretacji konkretnych sytuacji na podstawie literatury przedmiotu oraz dostarczonych materiałów. Uczestnicy będą samodzielnie pracować z przykładami, aby lepiej zrozumieć ich konteksty, motywacje oraz głębszy sens przedstawionych wydarzeń i problemów. Zajęcia służą kształtowaniu kompetencji krytycznego myślenia, interpretacji oraz refleksji nad rolą humoru i śmiechu w procesach poznawczych.	W1, U2, U3, K2
4.	Celem zajęć jest analiza sposobów, w jakie kultura jest prezentowana i współtworzona w mediach, zwłaszcza w mediach społecznościowych oraz w Internecie. Uczestnicy poznają mechanizmy autokreacji, logikę rozumowania oraz strategie narracyjne charakterystyczne dla współczesnych form przekazu. Zajęcia mają na celu zrozumienie wpływu języka i dyskursu na kształtowanie wizerunku kultury, sposobów interpretacji rzeczywistości oraz postaw odbiorczych we współczesnych mediach, w oparciu o prezentacje i analizy typu case study.	W1, U1, U3, K1
5.	Celem zajęć jest analiza sposobów, w jakie kultura i polityka są prezentowane oraz kształtowane w mediach, takich jak media społecznościowe i Internet, z uwzględnieniem mechanizmów języka w kontekście idei G. Orwella. Uczestnicy poznają mechanizmy autokreacji, logikę rozumowania oraz narracje stosowane w tych formach przekazu. Zajęcia mają na celu zrozumienie wpływu języka i dyskursu na kulturowe kształtowanie polityki oraz postaw odbiorczych we współczesnych mediach.	W2, U1, U2, U3, K2
6.	Zapoznanie osób studiujących z pojęciem symbolicznej redukcji złożoności świata oraz z jej wpływem na języki i pojęcia funkcjonujące w obszarach kulturowych, społecznych i politycznych. Istotnym zagadnieniem będzie kształtowanie świadomości społecznej z perspektywy odbiorczej, w odniesieniu do społecznych zasobów samowiedzy oraz sposobów ich interpretacji i internalizacji.	W2, U2, U3, K2
7.	Moduł poświęcony jest analizie mechanizmów oporu w myśleniu oraz refleksji nad postawami jednostek wobec zjawisk politycznych i społecznych. Uczestnicy poznają teorie psychoanalityczne dotyczące funkcjonowania oporu oraz jego wpływu na postawy obywatelskie, aktywizację lub bierność wobec wydarzeń społeczno-politycznych.	W2, U1, U2, K1
8.	Celem modułu jest zrozumienie ludzkiej psychiki jako czynnika wpływającego na kształtowanie ekspresji tożsamościowych, poddanych rozmaitym przymusom w różnych kontekstach, takich jak środowisko akademickie, sytuacje społeczne czy relacje towarzyskie. Gość specjalny – seksuolożka i psychoanalityczka – podzieli się swoją wiedzą, aby pomóc uczestnikom lepiej uchwycić złożoność tych zagadnień. W oparciu o materiał filmowy (rozmowa) zostanie przeanalizowany wpływ zaburzeń psychicznych na relacje międzyludzkie oraz dynamikę społeczną.	W2, U1, U2, K1, K2
9.	Celem zajęć jest zrozumienie sposobów, w jakie różnego rodzaju kryzysy są przedstawiane w Internecie i w dyskursie naukowym. Uczestnicy będą samodzielnie analizować współczesne narracje i dyskursy dotyczące kryzysów, oceniając wpływ mediów oraz badań naukowych na kształtowanie świadomości społecznej. Zajęcia zachęcą także do refleksji nad własnymi doświadczeniami, przekonaniami i postawami wobec problemów kryzysowych oraz nad rolą jednostki w krytycznym uczestnictwie we współczesnej rzeczywistości.	W1, U1, U3, K1
10.	Celem modułu jest rozwinięcie umiejętności analizy, omawiania i interpretacji konkretnych sytuacji na podstawie dostarczonych materiałów. Uczestnicy będą samodzielnie badać przykłady, aby zrozumieć konteksty, motywacje oraz głębszy sens przedstawionych wydarzeń czy problemów, jednocześnie doskonaląc kompetencje w zakresie krytycznego myślenia i interpretacji. Zajęcia kończą się refleksją nad procesami własnego myślenia i pogłębiają zrozumienie sposobów, w jakie kształtuje się oraz funkcjonuje własne myślenie.	W2, U1, U3, K1, K2

Informacje rozszerzone

Metody nauczania :

metody e-learningowe, analiza przypadków, wykład z prezentacją multimedialną, wykład konwersatoryjny, analiza tekstów, konsultacje

Rodzaj zajęć	Formy zaliczenia	Warunki zaliczenia przedmiotu
konwersatorium w formie kształcenia na odległość	zaliczenie na ocenę	Aktywne realizowanie treści e-learningowych, terminowe rozwiązywanie testów kontrolnych po każdym module.

Wymagania wstępne i dodatkowe

Ogólna znajomość zagadnień z zakresu najnowszej kultury (np. literatura, film, performance, itp.) i kultury popularnej, trendów i nurtów obecnych na gruncie teorii poznawczych (filozofia) i w mediach (Internet, MS). Dodatkowy atut - znajomość tych zjawisk w innych obszarach językowych (np. anglojęzyczne).

Literatura

Obowiązkowa

Wszystkie materiały obowiązkowe w formatach elektronicznych (wersje cyfrowe) będą dostarczane przez prowadzącą zajęcia. Poniżej orientacyjna bibliografia przedmiotu (Dział "Literatura Dodatkowa").

Dodatkowa

Adorno, Theodor W., Przemysł kulturalny. Wybrane eseje o kulturze masowej, przeł. Marta Bucholc. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2021 (fragmenty).
Bendyk, Edwin. W Polsce, czyli wszędzie. Rzecz o upadku i przyszłości świata. Warszawa: Polityka, 2020 (fragmenty).
Bińczyk, Ewa. Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018 (Rozdział 4: Kształtowanie się słownika epoki człowieka, s. 105‒139).
Fisher, Mark. Realizm kapitalistyczny. Czy nie ma alternatywy?, przeł. Andrzej Karalus. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, 2020 (fragmenty).
Foucault, Michel. Choroba umysłowa a psychologia, przeł. Piotr Mrówczyński. Warszawa: Wydawnictwo KR, 2000 (fragmenty).
Fukuyama, Francis. Tożsamość. Współczesna polityka tożsamościowa i walka o uznanie, przeł. Jan Pyka. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2020 (fragmenty).
Han, Byung-Chul. Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje, przeł. Rafał Pokrywka i in.. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2022 (wybór).
Hartman, Jan. Zmierzch filozofii. Kraków: Wydawnictwo Austeria, 2023 (fragmenty).
Houellebecq, Michel. Interwencje 2020, przeł. Beata Geppert. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021 (wybór).
Kaszowska-Wandor, Barbara. Res Publica (post)Litteraria. Od poetyki wspólnoty do postliteratury. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2020 (fragmenty).
Kędzierski, Marcin. Nie znam się na epidemiach. Raport z czasów kwarantanny. Kraków: Wydawnictwo eSPe, 2020 (fragmenty).
Kobus, Aldona. Fandom. Fanowskie modele odbioru, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2018 (Wstęp: Ekonomia kulturowej szarej strefy, s. 9‒22).
Leder, Andrzej. Ekonomia to stan umysłu. Ćwiczenie z semantyki języków ekonomicznych. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2023.
Literatura najnowsza – wybór.
Markowski, Michał Paweł. Polska, rozkosz, uniwersytet. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2021 (fragmenty).
Miller, Jacques-Alain. Tout le monde est fou (Wszyscy są szaleni), przeł. Maryla Gawron-Zaborska. Źródło: https://congresamp2024.world
Pałasz, Michał. Czowicka, Kinga. Kuliński, Tomasz. Siwek, Joanna. Wydmańska, Alicja. Nigdy nie byliśmy normalni. Wizja odpowiedzi na wyzwanie klimatyczne inspirowana pandemią COVID-19. W: Hakowanie antropocenu. Nowe koncepcje wspólnot więcej-niż-ludzkich w ekologicznych fabulacjach spekulatywnych, pod red. Małgorzaty Sugiery. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2023, s. 173‒210.
Scruton, Roger. Głupcy, oszuści i podżegacze. Myśliciele nowej lewicy, przeł. Filip Filipowski, Poznań: Wydawnictwo ZYSK i S-KA, 2018 (Rozdział 1: Czym jest lewica, s. 11‒32).
Žižek, Slavoj. Przekleństwo fantazji, przeł. Adam Chmielewski. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2001 (fragmenty).
Douglas, Mary. Ukryte znaczenia. Wybrane szkice antropologiczne. przekład E. Klekot, Wyd. Marek Derewiecki, Kęty 2007.
Orwell,George. Lew i jednorożec. Najlepsze eseje i felietony. Wybrał i przełożył Dawid Czech, Karakter, Kraków 2023.
Ahmed, Sara. Przewodnik feministycznej psujzabawy, przeł. M. Kunz, Wyd. KP, Warszawa 2024.
Graff, Agnieszka, Korolczuk, Elżbieta. Kto się boi gender? Prawica, populizm i feministyczne strategie oporu, przeł. M. Sutowski, Wyd. KP, Warszawa 2022.
Rogowska-Stangert, Monika. Ciało - poza Innością i Tożsamością, Fundacja terytoria książki, Gdańsk 2016.
Taylor, Sunaura. Bydlęce brzemię. Wyzwolenie ludzi z niepełnosprawnością i zwierząt, przeł. K. Makaruk, Wyd. Filtry, Warszawa 2021.
Kościelniak, Marcin. Aborcja i demokracja. Przeciw-historia Polski 1956-1993, Wyd. KP, Warszawa 2024.
Piketty, Thomas. Krótka historia równości, przeł. J. Stryjczyk, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2023.
Snyder, Timothy. O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku, przekład B. Pietrzyk, Znak, Kraków 2017.