Dostępność i inkluzja społeczna – osoba, wspólnota, organizacja
Karta opisu przedmiotu
Informacje podstawowe
- Kierunek studiów
- Zajęcia Ogólnouczelniane w języku polskim
- Ścieżka
- -
- Jednostka organizacyjna
- Zajęcia ogólnouczelniane
- Poziom kształcenia
- dowolny poziom
- Forma studiów
- studia stacjonarne
- Profil studiów
- ogólnoakademicki
- Obligatoryjność
- fakultatywny
- Cykl kształcenia
- 2025/26
- Rok realizacji
- Kod przedmiotu
- ZOOPLS.D200000.15281.25
- Języki wykładowe
- polski
- Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
- Tak
- Dyscypliny
- Nauki socjologiczne, Filozofia, Nauki prawne
- Klasyfikacja ISCED
- 0421 Prawo
- Kod USOS
- ZO-108-P
Prowadzący zajęcia
Agata Cebera, Jakub Firlus, Hubert Kaszyński, Wojciech Ciszewski, Katarzyna Eliasz, Dominik Zając
|
Okres
Semestr letni
|
Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się
egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
wykład w formie kształcenia na odległość:
30, w tym:
|
Liczba punktów ECTS
2.0
|
Cele kształcenia dla przedmiotu
| C1 | Przedstawienie podstawowych nurtów filozoficznych traktujących o problematyce niepełnosprawności. |
| C2 | Przedstawienie mechanizmów i procesów: wykluczenia i włączenia ( w tym m.in. problematyki związanej z akcją afirmatywną, niedyskryminacją i ableizmem) - perspektywa filozoficzna. |
| C3 | Zapoznanie ze społecznym modelem niepełnosprawności oraz uświadomienie roli modelu społecznego w procesie budowania dostępności - analiza socjologiczna. |
| C4 | Zapoznanie z podstawowymi źródłami prawa dostępnościowego sensu largo. |
| C5 | Przedstawienie sieciowego systemu podmiotów stanowiących, stosujących i realizujących prawo dostępnościowe. |
| C6 | Zapoznanie z podstawowymi pojęciami prawoznawstwa. |
| C7 | Zapoznanie z podstawami systemu ochrony praw człowieka z perspektywy dostępności i inkluzji (m.in. z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzoną w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.). |
| C8 | Zapoznanie z wybranymi aspektami prawa pracy i ubezpieczeń społecznych z perspektywy dostępności i inkluzji (status prawny pracownika z niepełnosprawnością, dyskryminacja w miejscu pracy i uprawnienia z tym związane). |
| C9 | Zapoznanie z wybranymi aspektami prawa karnego jako narzędzia zapewnienia realizacji dostępności i inkluzji (w tym m.in. prawnokarnej rekacji na zjawisko hate speech/mowy nienawiści). |
| C10 | Zapoznanie z wybranymi aspektami prawa prywatnego jako narzędzia zapewnienia realizacji dostępności i inkluzji (w tym m.in. z problematyką naruszenia dóbr osobistych). |
| C11 | Zapoznanie z wybranymi aspektami prawa publicznego jako narzędzia budowania dostępności i inkluzji (w tym m.in. z problematyką zapewnienia dostępu do dóbr kultury, czy zagadnieniem neutralności światopoglądowej wspólnot samorządowych). |
| C12 | Przedstawienie dostępności i inkluzji jako wartości globalnej. |
Efekty uczenia się dla przedmiotu
| Kod | Efekty w zakresie | Kierunkowe efekty uczenia się | Metody weryfikacji |
| Wiedzy – Student zna i rozumie: | |||
| W1 | podstawowe źródła prawa dostępnościowego w prawie polskim i prawie międzynarodowym; | egzamin pisemny | |
| W2 | podstawowe nurty filozoficzne odnoszące się do problematyki niepełnosprawności; | egzamin pisemny | |
| W3 | podstawowe problemy prawa antydyskryminacyjnego w teorii i w praktyce; | egzamin pisemny | |
| W4 | rolę aspektów socjologicznych w budowaniu dostępności i inkluzji społecznej; | egzamin pisemny | |
| W5 | podstawową terminologię języka prawniczego, w tym w zakresie problematyki dostępności i inkluzji; | egzamin pisemny | |
| W6 | podmioty odpowiedzialne za stanowienie, stosowanie i realizację prawa dostępnościowego oraz zachodzące pomiędzy tymi podmiotami relacje kompetencyjne; | egzamin pisemny | |
| W7 | podstawowe instytucje prawa dostępnościowego z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych; | egzamin pisemny | |
| W8 | wybrane instytucje prawa dostępnościowego z zakresu prawa prywatnego; | egzamin pisemny | |
| W9 | wybrane instytucje prawa dostępnościowego z zakresu prawa karnego; | egzamin pisemny | |
| W10 | wybrane instytucje prawa dostępnościowego z zakresu prawa publicznego. | egzamin pisemny | |
| Umiejętności – Student potrafi: | |||
| U1 | odnaleźć i wykorzystać podstawowe przepisy prawa dostępnościowego; | egzamin pisemny | |
| U2 | rozwiązać podstawowe problemy związane z wdrażaniem dostępności i budowaniem inkluzji społecznej; | egzamin pisemny | |
| U3 | antycypować bariery dostępnościowe w otaczającym go świecie i w zakresie swoich kompetencji i możliwości - eliminować je. | egzamin pisemny | |
| Kompetencji społecznych – Student jest gotów do: | |||
| K1 | współpracy w inkluzywnym środowisku pracy; | egzamin pisemny | |
| K2 | zrozumienia i akceptacji różnorodności potrzeb, w tym uwarunkowanych sytuacją zdrowotną i/lub psychofizyczną. | egzamin pisemny | |
Bilans punktów ECTS
| Forma aktywności studenta | Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć | |
| wykład w formie kształcenia na odległość | 30 | |
| analiza aktów normatywnych | 3 | |
| analiza orzecznictwa | 2 | |
| rozwiązywanie testów i zadań zamieszczonych na platformie zdalnego nauczania | 2 | |
| przygotowanie do testu zaliczeniowego | 10 | |
| przygotowanie do zajęć | 5 | |
| analiza dokumentów programowych | 8 | |
| Łączny nakład pracy studenta |
Liczba godzin
60
|
ECTS
2.0
|
* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut
Treści programowe
| Lp. | Treści programowe | Efekty uczenia się dla przedmiotu |
| 1. |
Wprowadzenie do problematyki dostępności. Pojęcie niepełnosprawności we współczesnej filozofii. |
W2, K2 |
| 2. |
Zjawisko wykluczenia i włączenia - akcja afirmatywna, niedyskryminacja, ableizm. |
W2, U2, U3, K1, K2 |
| 3. |
Społeczny model niepełnosprawności i inkluzja społeczna. |
W4, U3, K1, K2 |
| 4. |
Dostępności i inkluzja w Polsce – źródła prawa dostępnościowego oraz sieciowy system organów jego stanowienia, stosowania i realizacji. |
W1, W5, W6, U1 |
| 5. |
Wstęp do prawoznawstwa oraz wprowadzenie do systemu ochrony praw człowieka z perspektywy dostępności i inkluzji. |
W1, W5, W6, U1 |
| 6. |
Dostępność i inkluzja a prawo pracy i ubezpieczeń społecznych – wybrane aspekty. |
W1, W5, W6, W7, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 7. |
Dostępność i inkluzja a prawo karne – wybrane aspekty. |
W1, W3, W6, W9, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 8. |
Dostępność i inkluzja a prawo prywatne– wybrane aspekty. |
W1, W3, W5, W6, W8, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 9. |
Dostępność i inkluzja a prawo publiczne – wybrane aspekty. |
W1, W10, W3, W5, W6, U1, U2, U3, K1, K2 |
| 10. |
Dostępność i inkluzja jako wartości globalne - panel komparatystyczny. |
W1, W3, W5, W6, U2, U3, K1, K2 |
Informacje rozszerzone
Metody nauczania :
analiza tekstów, wykład konwencjonalny, wykład z prezentacją multimedialną, analiza przypadków, metody e-learningowe, Co-teaching
| Rodzaj zajęć | Formy zaliczenia | Warunki zaliczenia przedmiotu |
|---|---|---|
| wykład w formie kształcenia na odległość | egzamin pisemny | Uzyskanie łącznie nie mniej niż 60% punktów z testów po każdym module. Brak wymaganej minimalnej liczby punktów do uzyskania z każdego modułu. Decydujący jest łączny wynik punktowy ze wszystkich modułów. |
Wymagania wstępne i dodatkowe
Obowiązkowe jest rozwiązanie zadań dostępnych po każdym zakończonym module merytorycznym.
Literatura
Obowiązkowa- B. Tobiasz-Adamczyk (red.), Wybrane aspekty niepełnosprawności z perspektywy uczelni, Kraków 2023 [Open Access]
- R. Mędrzycki, M. Szyrski, A. Waszkielewicz, M. Wysocki, J. Zadrożny, K. Roszewska, Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Komentarz, LEX/el. 2021 [dostępny w LEX]
- B. Skotnicka-Zasadzień, R. Wolniak, Ocena barier architektonicznych w urzędach miejskich województwa śląskiego przez osoby niepełnosprawne, „Samorząd Terytorialny” 2016, nr 10 [dostępny w LEX]
- M. Paluszkiewicz, Prawne pojęcie niepełnosprawności, Studia Prawno-Ekonomiczne 2015/95 [Open Access]
- J. Maliszewska-Nienartowicz, Unijna koncepcja racjonalnych usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami, „Prawo i Zabezpieczenie Społeczne” 2022/11 [dostępny w LEX]
- L. Mitrus, Specyfika zakazu dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność w prawie pracy Unii Europejskiej (uwagi dotyczące skutków wyroku TSUE w sprawie C-16/19 VL przeciwko Szpitalowi Klinicznemu im. dra J. Babińskiego w Krakowie), Prawo i Zabezpieczenie Społeczne 2021/9 [dostępny w LEX]
- K. Eliasz, "Kontrowersje wokół pozytywnej dyskryminacji", Studia Iuridica 89, 2022 [Open Access]
- W. Ciszewski, Definiowanie pojęcia niepełnosprawności we współczesnej filozofii, INCET (artykuł przeglądowy) [Open Access]
- Ł. K. Bugowski, M. Czech, Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w urzędach gmin w województwie podlaskim – aspekty finansowe i prawne, „Samorząd Terytorialny” 2022/11 [dostępne w LEX]
- M. Paluszkiewicz, Rola wniosku o zapewnienie dostępności w egzekwowaniu praw, wolności i interesów osób z niepełnosprawnościami w zatrudnieniu, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023, nr 2 [dostępne w LEX]
- Ł. Jurek, Moralność socjalna: ujęcie teoretyczne i znaczenie praktyczne, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2022/11 [dostępny w LEX]
- K. Roszewska, Accessibility – One of the Human Rights or the Means of Their Implementation, „Prawo i Więź” 2021/3 (37) [Open Access]
- B. Szmygin, Dostępność architektoniczna obiektów zabytkowych dla osób ze szczególnymi potrzebami, Warszawa 2022 [Open Access]
- Conte, C. (2022). The UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the European Union: The Impact on Law and Governance. Oxford: Hart Publishing. Retrieved December 26, 2023, from http://dx.doi.org/10.5040/9781509945177 [zasoby cyfrowe BJ]
- V.D. Fina, R. Cera, G. Palmisano (eds.), The United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. A Commentary, Springer International Publishing Switzerland 2017, https://doi.org/10.1007/978-3-319-43790-3 [zasoby cyfrowe BJ]
- C. Pyaneandee, International Disability Law A Practical Approach to the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities, Routledge 2018, https://doi.org/10.4324/9780429489426 [zasoby cyfrowe BJ]
- A. Frydrykiewicz, A. Frydrykiewicz-Kownacka, Odrębności postępowania w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, CASUS 2020, nr 1-2 [Open Access]
- E. Bielak-Jomaa, E. Staszewska, M. Włodarczyk, T. Wrocławska, M. Paluszkiewicz, Rehabilitacja zawodowa i społeczna oraz zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami. Komentarz, Warszawa 2023, LEX/el.
- L. Waddington, A. Lawson (eds.), The UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities in Practice: A Comparative Analysis of the Role of Courts, Oxford University Press 2018, https://doi.org/10.1093/oso/9780198786627.001.0001 [zasoby cyfrowe BJ]
- C. Conte, The UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the European Union: The Impact on Law and Governance, Hart Publishing 2022, DOI: 10.5040/9781509945177 [zasoby cyfrowe BJ]
- T. Wrocławska, Prawne pojęcie rehabilitacji, Studia Prawno-Ekonomiczne 2015/95 [Open Access]
- A.S. Kanter, The Development of Disability Rights Under International Law From Charity to Human Rights, Routledge 2014 [zasoby cyfrowe BJ]
- Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Komentarz, red. K. Czaplicki, G. Szpor, Warszawa 2020
- J. Clapton, A Transformatory Ethic of Inclusion Rupturing concepts of disability and inclusion, Rotterdam/Boston/Taipei 2009 [zasoby cyfrowe BJ]
- James I. Charlton, Nothing About Us Without Us: Disability Oppression and Empowerment, University of California Press 1998 [zasoby cyfrowe BJ]
- Guoxin Ma, "Critiquing reasonable adjustment: calling for positive action to tackle disability discrimination", Disability & Society, 2023 [Open Access]
- M. Szweda, "Dyskryminacja pozytywna osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy", Świat Idei i Polityki 21(2) [Open Access]
- J.T. Dolmage, Academic Ableism: Disability and Higher Education, University of Michigan Press 2020 [zasoby cyfrowe BJ]